StartPL

dr hab. Marek Szczepaniec

Czy opłaca się być przedsiębiorcą?

Kiedy Elon Musk, Jeff Bezos czy Mark Zuckerberg zakładali swoje  pierwsze biznesy nie byli w stanie przewidzieć, że kiedyś trafią na listę najbogatszych ludzi na świecie. Kierowała nimi potrzeba niezależności, pasja, chęć urzeczywistnienia własnych idei.

Źródło: www.pexels.com

Cechą przedsiębiorczości jest to, że nie ma tu żadnych limitów (jak mawiają Amerykanie: Only sky is the limit), ograniczeń co do skali i zasięgu działalności. Z małej firmy handlowej zajmującej się sprzedażą internetową może powstać firma o zasięgu światowym. Ze start-upu technologicznego, posiadającego interesujące aplikacje, może powstać lider rynkowy osiągający miliardową sprzedaż.

Oczywiście nie wszyscy przedsiębiorcy osiągną spektakularne sukcesy, nie wszyscy nawet mają potrzebę nieustannej ekspansji rynkowej. Dla wielu celem jest po prostu prowadzenie dobrze prosperującego biznesu, zapewniającego lepszy byt rodzinie.

Na co może liczyć młody człowiek zakładający własny biznes? Z badań GUS (2021) wynika, że najwyższy przeciętny miesięczny dochód rozporządzalny na 1 osobę w gospodarstwach domowych (2238 zł) oraz najwyższe przeciętne miesięczne wydatki (1412 zł) na osobę występują w gospodarstwach osób pracujących na własny rachunek [zob. rys. 1].

W tej grupie gospodarstw domowych – w stosunku do średniej dla ogółu gospodarstw domowych w Polsce – zarówno dochód, jak i wydatki były wyższe w 2020 r. , odpowiednio o 16,6% i o 16,8% (a w 2019 r. odpowiednio o 19,5% i o 17,6%). Oznacza to, że przedsiębiorcy są w stanie zapewnić swoim rodzinom wyższy standard życia, niż pracownicy etatowi.

Rysunek 1. Przeciętny miesięczny dochód rozporządzalny i wydatki na 1 osobę w gospodarstwach domowych oraz udział przeciętnych miesięcznych wydatków w dochodzie rozporządzalnym według grup społeczno-ekonomicznych w latach 2019–2020
Źródło: GUS (2021), Budżety gospodarstw domowych w 2020 r.

Prowadzone przez GUS badania budżetów gospodarstw domowych pokazują także, że w  gospodarstwach domowych pracujących na własny rachunek występuje najwyższy stopień wyposażenia w większość dóbr trwałego użytkowania. Gospodarstwa te częściej niż gospodarstwa pracowników etatowych dysponują domem jednorodzinnym wolnostojącym lub domem szeregowym.

Gospodarstwa domowe pracujące na własny rachunek generalnie lepiej (niż pozostałe gospodarstwa domowe) oceniają swoją sytuację materialną:  73,4% ocen pozytywnych (przy średniej 51,6%) [zob. rys. 2].

Rysunek 2. Subiektywna ocena sytuacji materialnej gospodarstw domowych według grup społeczno-ekonomicznych w 2020 r.
Źródło: GUS (2021), Budżety gospodarstw domowych w 2020 r.

Zgodnie z danymi Ministerstwa Finansów w 2019 r. 702 399 podatników uzyskało dochody opodatkowane 19% stawką podatku z pozarolniczej działalności gospodarczej lub działów specjalnych produkcji rolnej. Przedsiębiorcy ci uzyskali łączny przychód w wysokości 1 317 mld zł, a dochód na poziomie 190 mld zł. Przeciętny dochód, przypadający na 1 podatnika wyniósł  271 tys. zł, był więc wielokrotnie wyższy niż w przypadku pracowników etatowych.

Prowadzone przez NBP badania dotyczące zasobności gospodarstw domowych w Polsce wykazały, że gospodarstwa domowe samozatrudnionych (przedsiębiorców) dysponują znacznie większym majątkiem netto niż pozostałe gospodarstwa domowe. W 2016 r. średnia wartość majątku netto gospodarstw domowych przedsiębiorców wyniosła 1074 tys. zł, a mediana 672 tys. zł. W porównaniu do pracowników etatowych przedsiębiorcy zgromadzili 2,9 razy większy majątek netto.

Tabela 1. Majątek brutto, majątek netto i zadłużenie gospodarstw domowych (2016)

Badania NBP pokazały, że gospodarstwa domowe samozatrudnionych częściej (niż gospodarstwa pracowników etatowych) dysponują różnymi aktywami rzeczowymi, w tym nieruchomościami, pojazdami i innymi wartościowymi przedmiotami. Tym co najbardziej wyróżnia samozatrudnionych jest oczywiście majątek z prowadzenia działalności gospodarczej.

Tabela 2.Odsetek gospodarstw domowych posiadających aktywa rzeczowe (2016)
Źródło: NBP (2017), Zasobność gospodarstw domowych w Polsce. Raport z badania 2016 r.

Podsumowanie

Badania i analizy GUS, NBP i Ministerstwa Finansów pokazują, że w Polsce przedsiębiorcy mogą liczyć na wyższe dochody niż pracownicy etatowi. Majątek gospodarstw domowych przedsiębiorców jest prawie 3 razy większy niż majątek pracowników etatowych.

Można więc stwierdzić, że przedsiębiorczość się opłaca. Zapewnia lepszy byt rodzinom osób podejmujących trud prowadzenia własnej działalności gospodarczej.

 

Bibliografia:

GUS (2021), Budżety gospodarstw domowych w 2020 r.

Ministerstwo Finansów (2021), informacja dotycząca rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2019 rok.

NBP (2017), Zasobność gospodarstw domowych w Polsce. Raport z badania 2016 r.

O autorze:

dr hab. Marek Szczepaniec

profesor Uniwersytetu Gdańskiego; specjalizuje się w badaniach: kapitału ludzkiego, kapitału relacyjnego, przedsiębiorczości, finansów behawioralnych, ekonomii przestępczości; autor lub współautor m.in. monografii: Marketing relacyjny jako element strategii banków komercyjnych oraz Finanse behawioralne mikro, małych i średnich przedsiębiorstw. Jak unikać błędów w biznesie i podejmować optymalne decyzje?, a także ponad 100 artykułów naukowych i raportów z badań; ma ponad 20 letnie doświadczenie w zakresie badań marketingowych oraz doradztwa dla biznesu.